ALAMIN NATIN: 

Saan nanggaling ang salitang “undas”?

Ang pista ng patay sa Pilipinas ay tinatawag nating “Undas.” Ang salitang “Undas” ay nagmula sa Espanyol na “honras funebres” o funeral honors. (Dr. Lars Raymund Ubaldo)

Ang salitang “honra” ng Espanyol, na siyang pinanggalingan ng pangmaramihan na “honras”, na nangangahulugan ng pagbibigay-galang o pitagan. Gaya ng ilang marunong mangastila, ang “h” ay hindi binibigkas sa naturang wika kung kayat nawala din ito sa baybay Tagalog. Ang “o” at “u” sa Tagalog ay kabilang sa iisang tunog, pero may sagradong tradisyon sa baybay Tagalog din “u” ang ginagamit kapag wala sa dulong pantig at “o” naman kapag nasa dulong pantig. Kaya “tustos” pero “tustusan” ang tumpak na baybay sa nasabing mga salita. Bakit naman naging “d” ang orihinal na “r”? Batid ng nakakaalam na ang “d” at “r” sa Tagalog ay nabibilang sa iisang tunog at mayroon ding sagradong tradisyon sa paggamit ng mga tunog at baybay tungkol dito. Ito ay: “r” kapag nasa pagitan ng dalawang patinig, at “d” naman sa ibang kaligiran. Sapagkat ang “r” ay wala sa pagitan ng dalawang patinig, ang bigkas dito ay “d”. Bilang pangwakas, sinabi ko rin na may mga bumibigkas ng “undras”. Sa linguistika, may tinatawag na faithfulness constraint sa panghihiram. Ang bigkas na “undras” ay tapat sa tuntuning Tagalog na “d” kapag wala sa pagitan ng dalawang patinig at tapat din sa orihinal na “r” ng Espanyol.